Adaptogeny – klucz do równowagi

Marta Ploch Marta Ploch

Stresujące sytuacje. Życie w ciągłym biegu. Trudność w zachowaniu spokoju w pracy i domu. To problemy, które coraz częściej dotykają ludzi żyjących wyjątkowo intensywnie. Życie i praca w dzisiejszych czasach niesie za sobą wiele konsekwencji, chociażby tych związanych z długotrwałym stresem wywołanym ciążącymi na nas obowiązkami.

 

Człowiek z natury nie jest przystosowany do obciążenia, które stawia przed nami dzisiejsza rzeczywistość, dlatego jego mechanizmy radzenia sobie ze stresem i trudnymi sytuacjami często są niewystarczające. Potrzebujemy więc innej ochrony przed niekorzystnymi warunkami.

Oprócz wszechobecnego stresu wywołanego pracą i obowiązkami, niekorzystnie na nasz organizm wpływają również szkodliwe substancje z zanieczyszczonego powietrza, wolne rodniki czy dotykające nas często infekcje.

Jednym ze sposobów radzenia sobie z niesprzyjającymi warunkami życia jest sięganie po wsparcie substancji, które od wieków pomagały ludziom korzystającym z dobrodziejstw medycyny dalekiego wschodu.

Jednymi z takich substancji są zyskujące popularność w naszym kraju adaptogeny.

Adaptogeny to substancje aktywne biologicznie, których nazwa została stworzona przez rosyjskiego naukowca, Nikołaja Lazareva. W najprostszym rozumieniu adaptogeny to substancje wspomagające odporność organizmu na zwiększony wysiłek fizyczny i psychiczny, w szczególności na stresujące sytuacje.

Pochodzenie nazwy tych substancji jest związane z działaniem umożliwiającym zaadaptowanie się organizmu do sytuacji długotrwałego stresu i negatywnego wpływu otoczenia.

Do adaptogenów zaliczamy takie rośliny jak żeń-szeń, witania ospała czy różeniec górski.

Podstawowym działaniem adaptogenów jest zmniejszenie poziomu odczuwalnego stresu, poprawa koncentracji oraz poprawa samopoczucia. Dzieje się to między innymi dzięki mechanizmowi zmniejszenia poziomu kortyzolu – substancji nazywanej w naszym organizmie hormonem stresu.

O ile kortyzol jest hormonem naturalnie produkowanym w naszym organizmie, odpowiedzialnym za reakcje obronne wynikające z wystąpienia nagłej stresującej czy niebezpiecznej sytuacji, o tyle jego nadmiar może wpływać na nasze funkcjonowanie bardzo negatywnie. Zaburza on między innymi regulację tłuszczów i cukrów w naszym organizmie, co z kolei przyczynia się do gorszego funkcjonowania mózgu czy występowania otyłości. Jego nadmiar powoduje również rozpad białek, prowadzący do uszkodzeń zbudowanych z nich mięśni.

Oprócz wpływu na wytwarzanie kortyzolu adaptogeny wykazują również działanie związane ze zwiększeniem poziomu serotoniny – hormonu potocznie nazywanego „hormonem szczęścia”. To właśnie serotonina w dużej mierze wpływa na nasze dobre samopoczucie, związane z poprawnym snem, zmniejszonym poczuciem zmęczenia czy apetytem.

Ważne jest to, że adaptogeny działają niespecyficznie, to znaczy, że efekty ich działania dotyczą ogółu organizmu. Można więc powiedzieć, że ich działanie wpływa na przewlekły, środowiskowy stres, a nie na nagłe i krótkotrwałe stresujące sytuacje.

Adaptacja do warunków otoczenia jest ważna, ponieważ nie zawsze jesteśmy w stanie wyeliminować czynniki wywołujące stres. Możemy za to starać się zmierzyć z nimi, przygotowując i chroniąc organizm przed ich negatywnym skutkiem.

Kiedy czynników wywołujących stres jest zbyt wiele, nasz organizm czuje się wyczerpany, a my nie jesteśmy w stanie poradzić sobie z wyzwaniami dnia codziennego. Adaptogeny są w stanie przywrócić równowagę organizmu w momencie, kiedy najbardziej jej potrzebujemy.

Oczywiście trudne warunki dla organizmu, są wywoływane również przez inne czynniki, związane z naszym zaniedbaniem. Brak wypoczynku, brak snu, wyczerpujący wysiłek fizyczny czy nieodpowiednia dieta mogą osłabić nasz organizm i przyczynić się do tego, że gorzej będziemy radzili sobie z trudnymi sytuacjami.

Dlatego właśnie kluczem do zachowania witalności i pełnej sprawności psychicznej i fizycznej jest dbanie o wiele aspektów naszego zdrowia. Mózg jest naszym centrum kontroli i najważniejszym narządem. Ucząc się go chronić, uczymy się chronić całe nasze ciało, tym samym efektywniej pracując i stawiając czoła nawet najtrudniejszym codziennym wyzwaniom.

Chociaż medycyna wschodu może wydawać się czymś odległym i egzotycznym, w poszukiwaniu wsparcia w walce z przewlekłym stresem i przemęczeniem warto przyjrzeć się pochodzącym z niej adaptogenom. Szczególnie dzisiaj, kiedy kolejne badania potwierdzają ich skuteczne działanie.

 

Marta Ploch

Marta Ploch

Studiowała neuropsychologię kliniczną na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Wiedzę praktyczną zdobywała na Oddziale Neurochirurgii SPCSK Banacha i w Klinice Stresu Bojowego Wojskowego Instytutu Medycznego. Wolny czas spędza żałując, że nie ma wolnego czasu.

Piotr Bucki podczas wywiadu

„Odpowiedz sobie na pytanie, co chcesz zyskać – i co trzeba poświęcić, żeby to zyskać”

O martyrologii produktywności i rzeczywistości, która wszystko weryfikuje. Z Piotrem Buckim, jednym z najlepszych w Polsce specjalistów od skutecznej pracy i skutecznego życia rozmawiają Karolina Wierzbińska i Adam Bartkiewicz.

Adam Bartkiewicz Adam Bartkiewicz
skupiony mężczyzna zapisujący dane na tablicy

Stany skupienia. Kilka patentów na poprawę koncentracji

Praca umysłowa w dzisiejszych czasach jest nie lada wyzwaniem. Pracujemy intensywnie i długo, jednocześnie zajmując się kilkoma sprawami jednocześnie. Nasz mózg nie jest jednak stworzony do multitaskingu.

Marta Ploch Marta Ploch
mężczyzna rysujący rakietę

Od pomysłu do efektu, czyli słowo o systematyczności

Doraźne, krótkoterminowe rozwiązania w naszym życiu niewątpliwie się przydają, i mogą być bardzo skuteczne. Ale dopiero długoterminowa „współpraca” z naszym organizmem pozwala zobaczyć pełen wachlarz dostępnych możliwości.

Marta Ploch Marta Ploch