MENU

Kurkumina

Nazwa: Curcuma longa, ostryż długi

Klasa: polifenol, flawonoid, antyoksydant

Skąd: Azja

Jak wygląda: składnik kwitnącej rośliny z rodziny imbirowatych (Zingiberaceae), stosowanej jako przyprawa m.in. w curry; charakterystyczny, intensywnie żółty pigment

Surowiec leczniczy: kłącze/ korzeń

Skład surowca leczniczego: kurkumina

Co to?: związek chemiczny pochodzący z kurkumy, w medycynie wschodu używany tradycyjnie od tysięcy lat. Zawartość kurkuminy (składnika aktywnego) w kurkumie (surowcu) jest jednak niska, to około 3%; co więcej charakteryzuje się względnie niska biodostępnością. Można wzmocnić je poprzez dodatek piperyny (która jednak podrażnia błonę śluzową układu pokarmowego) lub przyjmowanie kurkuminy wraz z tłuszczami, jako że jest ona składnikiem lipofilowym (rozpuszczalnym w tłuszczach).

Właściwości: silnie przeciwzapalny, ma właściwości przeciwbólowe, może być pomocny w łagodzeniu objawów depresji. Wpływa na zwiększenie produkcji antyoksydantów w organizmie (glutationu, katalazy i nadtlenku dysmutazy). Istnieją badania sugerujące przydatność kurkuminy w spowalnianiu chorób neurodegeneracyjnych. Poprzez obniżanie poziomu lipidów i zapobieganie niedrożności naczyń krwionośnych wspiera zdrowie układu sercowo-naczyniowego. Działa także wspomagająco w stanach zaburzenia gospodarki insulinowej – wpływając łagodząco na stany zapalne specyficzne dla hipoglikemii.

Mechanizmy neuroprzekaźnictwa

Zwiększa poziom serotoniny i dopaminy, prawdopodobnie poprzez działanie jako inhibitor oksydazy monoaminowej (enzymu który bierze udział w degradacji korzystnych neuroprzekaźników). Może sprzyjać neurogenezie (powstawaniu nowych komórek) w hipokampie (a dokładniej, w zakręcie zębatym zobacz badanie). Podwyższa poziom czynników neurotropowych, takich jak BDNF (neurotroficzny czynnik pochodzenia mózgowego – białko wyzwalające wzrost neuronów). Zapobiega także nadmiernej apoptozie komórek poprzez działanie jako inhibitor ekspresji reaktywnych astrocytów (czyli “uspokaja” nadmierne wzbudzenie ośrodkowego układu nerwowego w odpowiedzi na bodziec zapalny lub uszkadzający). Ponadto pomaga „rozbijać” płytki beta-amyloidowe, zapobiega szkodliwemu odkładaniu się fibryli i oligomerów, i stąd może być stosowane pomocniczo w chorobach neurodegeneracyjnych.

 

Badania

Układ odpornościowy i działanie przeciwzapalne

Genezy większości chronicznych chorób, w tym tzw. cywilizacyjnych (choroby układu krążeniowego, metaboliczne, degeneracyjne) upatruje się w przewlekle utrzymujących się stanach zapalnych, nawet tych o niewielkim nasileniu. Redukcja stanów zapalnych staje się wobec tego coraz ważniejszym aspektem profilaktyki tych chorób.

Mechanizm przeciwzapalnego wpływu kurkuminy jest wielotorowy: działa m.in. poprzez zapobieganie sygnalizacji stanów zapalnych do jądra komórek oraz zapobieganie zaostrzaniu już istniejących stanów przez redukcję poziomu enzymów prozapalnych

Kurkumina może być skuteczna w znoszeniu stanów zapalnych stawów, powiązanych z artretyzmem.

W przypadku bólu, sztywności i sprawności kolan u chorych na artretyzm, po suplementacji kurkuminą na przestrzeni ośmiu miesięcy zanotowano redukcję symptomów o 41%.

Kurkumina wykazuje działanie przeciwzapalne o skuteczności porównywalnej ze środkami farmakologicznymi (naproxen, diclofenac, tamoxifen) , a w niektórych przypadkach – silniejsze (aspiryna, ibuprofen).

Ponadto przyspiesza syntezę glutationu – silnego antyoksydantu, chroniącego komórki przed utlenianiem.

Esktrakt z kurkumy aktywuje procesy autofagii – naturalnego w organizmie procesu wybiórczego “czyszczenia” uszkodzonych struktur wewnątrzkomórkowych. Kurumina jest jednym z polifenoli, które są zdolne wspomagać sprawność tego mechanizmu (obok resweratrolu, kwercetyny czy katechin)

Według niektórych badań, aktywowana przez kurkuminę autofagia może mieć właściwości chroniące przed glejakami i choroba Parkinsona, jako odpornymi na apoptozę, ale wrażliwymi na autofagię

Kurkumina blokuje także molekułę NF-kB, odpowiedzialną za „włączanie” genów kontrolujących procesy zapalne w organizmie.

Ponadto zwiększa stężenie DHA w organizmie  – przeciwzapalnego, długołańcuchowego kwasu tłuszczowego z grupy omega 3, kluczowego dla zdrowia i rozwoju mózgu. Aktywuje enzymy syntezujące DHA z prekursorów – którego deficyty wiąże się z występowaniem depresji, stanów lękowych czy choroby Alzheimera

Działanie neuroprotekcyjne

Kurkumina wykazuje właściwości chroniące komórki nerwowe przed ekscytotoksycznością (nadmiernym wzbudzeniem receptorów glutaminowych, skutkujące śmiercią komórkową)

Depresja

W badaniu, w którym podzielono pacjentów z depresją na trzy grupy (pierwsza zażywała fluoksetynę, druga – kurkuminę, trzecia – oba te składniki łącznie) – suplementy z kurkuminą dorównywały skutecznością środkom farmakologicznym, natomiast największą poprawę odczuwali pacjenci w grupie łączącej oba te środki. Wniosek zatem, że kurkumina ma właściwości przeciwdepresyjne, a także wzmacniające – komplementarne względem leków o takim przeznaczeniu.

Drugim mechanizmem pozytywnego wpływu kurkuminy na objawy depresji jest redukcja stanów zapalnych układu pokarmowego, o których coraz częściej mówi się jako o przyczynach zaburzeń nastroju. Poprzez swoje działania immunomodulujące, kurkumina może być obiecującym środkiem profilaktycznym i komplementarnym w przypadkach depresji czy stanów lękowych jako konsekwencji zaburzeń mikroflory układu pokarmowego.

Funkcje poznawcze

Badanie, w którym na przestrzeni 6 miesięcy osoby dotknięte pogorszeniem funkcji poznawczych powiązanych z wiekiem przyjmowały kurkuminę wskazało, że tempo pogorszenia zostało wstrzymane w porównaniu do postępujących zmian w grupie kontrolnej.

Działanie przeciwbólowe

Kurkumina jest przedmiotem zainteresowania badaczy ze względu na swoje właściwości przeciwbólowe. W wystandaryzowanych dawkach działanie przeciwbólowe kurkuminy może być porównywalne z nimesulidem i acetaminofenem

 

Układ krążenia

Suplementacja kurkuminą wiązała się z poprawą krążenia krwi (poprzez efekt rozszerzenia naczyń krwionośnych), porównywalną w sile do efektów ćwiczeń fizycznych 3 x w tygodniu.

 

Gospodarka insulinowa

Kurkumina ma właściwości obniżające poziom glukozy we krwi. Badania wykazały, że aktywację AMPK (enzym kinazy aktywowanej, kluczowy dla utrzymania równowagi energetycznej w komórkach) na poziomie porównywalnym ze środkiem farmakologicznym – metforminą.

Ponadto redukuje negatywny wpływ niektórych kwasów tłuszczowych w diecie (jak np. palmitynowy) na receptory insulinowe w mięśniach