L-tyrozyna

Jest niezbędnym elementem w powstawaniu neuroprzekaźników - dopaminy, adrenaliny i noradrenaliny.  Poprawia funkcje poznawcze, samopoczucie i zmniejsza zmęczenie psychiczne u osób działających w warunkach zwiększonego stresu i obciążenia. Dodatkowo l-tyrozyna jest kluczowym aminokwasem dla prawidłowej pracy tarczycy,  ponieważ stymuluje produkcję i wydzielanie trójodotyroniny i tyroksyny.

Właściwości

L-tyrozyna jest związkiem organicznym, niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu, regulującym metabolizm komórkowy. Jest jednym z 20 aminokwasów endogennych, czyli takich które są wytwarzane w organizmie.

Kategorie działania

Wpływ na neuroprzekaźniki

Działanie l-tyrozyny w kontekście układu nerwowego wynika głównie z jej uczestnictwa w biosyntezie głównych amin katecholowych, funkcjonujących jako neurotransmitery pobudzające i hormony w układzie współczulnym –  adrenaliny, noradrenaliny i dopaminy. Z tego względu tyrozyna stanowi ważny element w leczeniu depresji, gdzie zaburzeniu ulega wytwarzanie wspomnianych neuroprzekaźników.

Mechanizm
  • tyrozyna transportowana jest do neuronów, które wydzielają katecholaminy oraz do komórek rdzenia nadnerczy. Następnie podlega hydroksylacji przez hydroksylazę tyrozynową (TH), w konsekwencji czego wytwarza się L-3,4-dihydroksyfenyloalanina (L-DOPA). Powstały związek jest prekursorem dopaminy i metabolitem pośrednim w szlaku syntezy adrenaliny
    4


    Fernstrom JD, Fernstrom MH. Tyrosine, phenylalanine, and catecholamine synthesis and function in the brain. J Nutr. 2007 Jun;137(6 Suppl 1):1539S-1547S; discussion 1548S

    ×
  • istotnie zwiększa poziom dopaminy w płynie mózgowo-rdzeniowym pacjentów z chorobą Parkinsona, u których uszkodzeniu ulegają neurony dopaminergiczne i zaburzone jest wydzielanie dopaminy
    5


    Growdon JH, Melamed E, Logue M, Hefti F, Wurtman RJ. Effects of oral L-tyrosine administration on CSF tyrosine and homovanillic acid levels in patients with Parkinson's disease. Life Sci. 1982 Mar 8;30(10):827-32

    ×
  • początkowe stadium syntezy noradrenaliny bazuje na wcześniejszej syntezie dopaminy z L-tyrozyny. Następne przemiany odbywają się dzięki β-hydroksylazie dopaminy błony pęcherzyków synaptycznych, gdzie dopamina jest magazynowana.  Następnie jest hydroksylowana do noradrenaliny
    ”6″


    ”Alabsi

    ×

Działanie usprawniające pamięć i funkcje poznawcze

Narażenie na stres zaburza pamięć krótkotrwałą – związane jest to najprawdopodobniej ze zmniejszeniem lub zakłóceniem ciągłego uwalniania katecholamin z mózgu. Ponadto, chronicznie utrzymujące się podwyższone stężenie kortyzolu powoduje zaburzenia w funkcjonowaniu hipokampa i wpływa negatywnie na zapamiętywanie. L-tyrozyna wykazuje działanie poprawiające zdolności zapamiętywania, w szczególności w trakcie pojawienia się reakcji stresowej. Co istotne, l-tyrozyna nie zwiększa  uwalniania katecholamin w “warunkach podstawowych” –  gdy neurony nie są nadmiernie pobudzone. Nasilenie wytwarzania katecholamin ma miejsce w momencie nasilonego stresu, by skompensować utratę wykorzystanych wówczas neuroprzekaźników i hormonów. Jest to podstawa wpływu L-tyrozyny na reakcję stresową u ludzi. Ponieważ tyrozyna wywiera swoje efekty tylko wtedy, gdy istnieje stan zlokalizowanego niedoboru, jej efekty wydają się być specyficzne dla systemu i obecne tylko wtedy, gdy są potrzebne, na przykład w sytuacji nasilonego działania katecholamin w organizmie (stres, wysiłek fizyczny, przemęczenie). W organizmie l-tyrozyna ulega szybkiemu metabolizmowi.  Nie potwierdzono działań niepożądanych po podaniu tego aminokwasu.

Mechanizm
  • suplementacja l-tyrozyny może złagodzić zaburzenie pamięci wywołanej reakcją stresową. Dieta wzbogacona w tyrozynę zmniejsza wyczerpanie puli noradrenaliny w wyniku przedłużającej się reakcji stresowej
    10


    Lehnert H, Reinstein DK, Strowbridge BW, Wurtman RJ. Neurochemical and behavioral consequences of acute, uncontrollable stress: effects of dietary tyrosine. Brain Res. 1984 Jun 15;303(2):215-23

    ×
  • gwatownie zwiększa stężenie noradrenaliny w hipokampie i zapobiega ostremu, wywołanemu stresem zmniejszeniu puli tego neuroprzekaźnika w wyniku reakcji na niską temperature
    11


    Shurtleff D, Thomas JR, Schrot J, Kowalski K, Harford R. Tyrosine reverses a cold-induced working memory deficit in humans. Pharmacol Biochem Behav. 1994 Apr;47(4):935-41

    ×
  • zwiększa poziomy metabolitu noradrenaliny – siarczanu norepinefryny w mózgu pod wpływem stresu spowodowanego zimnem oraz w mózgach zwierząt z nadciśnieniem
    12,13


    Gibson, C.J., and R.J.Wurtman 1978. Physiological control of brain norepinephrine synthesis by brain tyrosine concentration. Life Sci. 22:1399–1406;
    Sved, A.F., J.D.Fernstrom, and R.J.Wurtman 1979. Tyrosine administration reduces blood pressure and enhances brain norepinephrine release in spontaneously hypertensive rats. Proc. Natl. Acad. Sci. USA: 76:3511–3514

    ×

Działanie antyoksydacyjne

Stresowi oksydacyjnemu towarzyszy obniżony poziom katecholamin w mózgu. Poza swoją rolą w przekazywaniu sygnałów nerwowych, katecholaminy mogą działać jako antyoksydanty. L-tyrozyna będąc  prekursorem dopaminy, adrenaliny i noradrenaliny może istotnie zwiększać potencjał antyoksydacyjny organizmu.

Mechanizm
  • katecholaminy reagują z wolnymi rodnikami tlenowymi, wykazując silniejszą aktywność antyoksydacyjną niż kwas askorbinowy. Dzięki temu działają na mózg neuroprotekcyjnie i przeciwutleniająco
    14


    Shimizu T, Nakanishi Y, Nakahara M, et al. Structure Effect on Antioxidant Activity of Catecholamines toward Singlet Oxygen and Other Reactive Oxygen Species in vitro. J Clin Biochem Nutr. 2010;47(3):181–190

    ×

Wpływ na prawidłową pracę tarczycy

Oprócz swej kluczowej roli w powstawaniu neurotransmiterów, l-tyrozyna stanowi niezbędny element w prawidłowej gospodarce hormonalnej tarczycy.

Mechanizm
  • tyrozyna łączy się z atomowym jodem, tworząc w ten sposób prekursory właściwych hormonów tarczycy. Powstałe trójjodotyronina, tyroksyna i kalcytonina regulują metabolizm i gospodarkę wapniowo-fosforanową organizmu, warunkując prawidłowy rozwój ośrodkowego układu nerwowego, mineralizację kości, wpływając na samopoczucie i optymalny poziom energii. Tyroksyna jest czterojodotyroniną powstałą w wyniku ujodowania aminokwasu – tyrozyny. Niedobór hormonów tarczycy leży u podstaw niedoczynności tarczycy i choroby Hashimoto
    15


    Brent GA. Mechanisms of thyroid hormone action. J Clin Invest. 2012;122(9):3035–3043

    ×

Działanie synergistyczne

L-tyrozyna + Rhodiola

  1. Wpływ na neuroprzekaźniki:
  • zwiększenie poziomu dopaminy i serotoniny – wpływ na nastrój, samopoczucie, motywację. Odsuwa uczucie zmęczenia
  1. Działanie przeciwstresowe i antydepresyjne
  2. Działanie antyoksydacyjne – chroniące komórki przed wolnymi rodnikami
  3. Poprawa zdolności poznawczych, plastyczności mózgu

L-tyrozyna + Żeń – szeń

  1. Wpływ na neuroprzekaźniki:
  • zwiększenie poziomu dopaminy i adrenaliny – wpływ na nastrój, samopoczucie, motywację
  1. Działanie przeciwstresowe i antydepresyjne

Badania

Badanie przeprowadzone na żołnierzach w trakcie ciężkiego treningu bojowego, przedstawiające wpływ L-tyrozyny, na funkcje poznawcze (m.in. redukcję stresu i zmęczenia podczas zadań wymagających wysiłku umysłowego). Zobacz badanie
Badanie przedstawiające wpływ L-tyrozyny na funkcje poznawcze u osób narażonych na brak snu. Zobacz badanie
Materiał opracowany przez:
dr Joanna Podgórska

Doktor nauk biologicznych w dyscyplinie biochemia (ze specjalnością neurochemia) Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Konsultant naukowy, autorka publikacji naukowych, popularno-naukowych, monografii, artykułów o tematyce medycznej i dietetycznej oraz materiałów edukacyjnych. Absolwentka Dietetyki Sportowej na Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie oraz studiów podyplomowych Akademii Leona Kozminskiego w Warszawie na kierunku Prowadzenie i Monitorowanie Badan Klininczych.

Adam Bartkiewicz

Absolwent Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, zainteresowany optymalizacją mózgu, biohackingiem i lifehackingiem. Wierzy, że zdrowe ciało i dobre życie zależą od zdrowia mózgu.

SPIS TREŚCI:
Wybierz substancję:
ALCAR
Aminokwas
Ashwagandha
Adaptogen
Bacopa monnieri
Adaptogen
Cognizin
CDP-cholina
Kurkumina
Adaptogen
L-teanina
Aminokwas
L-tyrozyna
Aminokwas
Lion's mane
Adaptogen
Reishi
Adaptogen
Rhodiola Rosea
Adaptogen