Rhodiola Rosea

Rhodiola Rosea znana jest w Polsce jako Różeniec Górski lub Arktyczny korzeń. Rośnie w zimnych, wysokogórskich rejonach Chin, Rosji i Skandynawii. Jest to obok Ashwagandhy najbardziej popularny i przebadany adaptogen. Głównym działaniem Rhodioli jest zmniejszenie odczuwanego zmęczenia fizycznego i psychicznego. Jak pokazały badania, skutecznie redukuje poczucie zmęczenia psychicznego m.in. związanego z pracą i jednoczesnym brakiem snu.

Właściwości

Swoje adaptogenne i wspomagające mózg działanie Rhodiola zawdzięcza zawartym w niej substancjom, które wykazują niezwykle sile działanie czynne. Należą do nich m.in.: salidrozyd, rozawiny, tyrozol i beta-sitosterol.

Kategorie działania

Wpływ na neuroprzekaźniki - działanie antystresowe

Depresja oraz zaburzenia nastroju związane są z uszkodzeniem komórek nerwowych w hipokampie. Rhodiola zwiększa ilość i jakość nowopowstałych komórek nerwowych, wpływa na neuroprzekaźniki związane z nastrojem (zwiększa ich poziom) i reguluje działanie układu HPA (podwzgórze-przysadka-nadnercza), zmniejszając poziom kortyzolu

Mechanizm
  • usprawnia powstawanie komórek macierzystych neuronów (z których tworzą się w pełni funkcjonujące neurony) w hipokampie, poprawia ich jakość
    16


    Chen QG, Zeng YS, Qu ZQ, Tang JY, Qin YJ, Chung P, Wong R, Hägg U. The effects of Rhodiola rosea extract on 5-HT level, cell proliferation and quantity of neurons at cerebral hippocampus of depressive rats. Phytomedicine. 2009 Sep;16(9):830-8

    ×
  • poprawia nastrój poprzez hamowanie działania enzymów rozkładających neuroprzekaźniki monoaminowe (MAO-A i MAO-B) – dopaminę, serotoninę, norepinefrynę, epinefrynę, histaminę
    17,18


    van Diermen D, Marston A, Bravo J, Reist M, Carrupt PA, Hostettmann K. Monoamine oxidase inhibition by Rhodiola rosea L. roots. J Ethnopharmacol. 2009 Mar 18;122(2):397-401. doi: 10.1016/j.jep.2009.01.007. Epub 2009 Jan 9;
    Blum K, Chen TJ, Meshkin B, Waite RL, Downs BW, Blum SH, Mengucci JF, Arcuri V, Braverman ER, Palomo T. Manipulation of catechol-O-methyl-transferase (COMT) activity to influence the attenuation of substance seeking behavior, a subtype of Reward Deficiency Syndrome (RDS), is dependent upon gene polymorphisms: a hypothesis. Med Hypotheses. 2007;69(5):1054-60. Epub 2007 Apr 30. PubMed PMID: 17467918

    ×
    Ograniczenie aktywności tych enzymów przekłada się na wzrost stężenia neurotransmiterów, głównie serotoniny i dopaminy. Ma to z kolei korzystny wpływ na poprawę percepcji, funkcji kognitywnych, pamięci oraz na przyspieszenie procesu uczenia się
  • może zmniejszać wywołane stresem i stanami depresyjnymi łaknienie– ogranicza częstotliwość występowania epizodów kompulsywnego jedzenia poprzez zmniejszenie poziomu kortykosteronu w osoczu krwi
    19


    Cifani C, Micioni Di B MV, Vitale G, Ruggieri V, Ciccocioppo R, Massi M. Effect of salidroside, active principle of Rhodiola rosea extract, on binge eating. Physiol Behav. 2010 Dec 2;101(5):555-62

    ×
  • działa regulująco na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), która stanowi kluczowy element w reakcji organizmu na stres
    20


    Yang SJ, Yu HY, Kang DY, et al. Antidepressant-like effects of salidroside on olfactory bulbectomy-induced pro-inflammatory cytokine production and hyperactivity of HPA axis in rats. Pharmacol Biochem Behav. 2014;124:451–457

    ×

Zdrowie mózgu i funkcje poznawcze

Rhodiola, a w szczególności zawarty w niej salidrozyd, chroni komórki  przed szkodliwym wpływem stresu oksydacyjnego, wywołanego działaniem toksycznej formy amyloidu beta (Aβ). Obecność patologicznej, zmienionej postaci tego białka jest jedną z głównych przyczyn powstawania choroby Alzheimera. Rhodiola ogranicza powstawanie Aβ a także usprawnia jego usuwanie. Wpływa także na zdolności poznawcze i powstawanie nowych neuronów (neurogenezę).

Mechanizm
  •  zmniejsza ilość Aβ w neuronach poprzez aktywację prożyciowej ścieżki sygnałowej PI3K / Akt / mTOR
    6,7


    Zhang B, Wang Y, Li H, et al. Neuroprotective effects of salidroside through PI3K/Akt pathway activation in Alzheimer’s disease models. Drug Des Devel Ther. 2016;10:1335–1343;
    Jang SI, Pae HO, Choi BM, et al. Salidroside from Rhodiola sachalinensis protects neuronal PC12 cells against cytotoxicity induced by amyloid-beta. Immunopharmacol Immunotoxicol. 2003;25(3):295–304

    ×
  • znacząco osłabia indukowaną przez Aβ utratę żywotności komórek i ich śmierć
    8


    Zhang L, Yu H, Zhao X, Lin X, Tan C, Cao G, Wang Z. Neuroprotective effects of salidroside against beta-amyloid-induced oxidative stress in SH-SY5Y human neuroblastoma cells. Neurochem Int. 2010 Nov;57(5):547-55. doi: 10.1016/j.neuint.2010.06.021

    ×
  • przywraca prawidłowy potencjał błony mitochondriów, dzięki czemu zmniejsza uszkodzenia neuronów
    8


    Zhang L, Yu H, Zhao X, Lin X, Tan C, Cao G, Wang Z. Neuroprotective effects of salidroside against beta-amyloid-induced oxidative stress in SH-SY5Y human neuroblastoma cells. Neurochem Int. 2010 Nov;57(5):547-55. doi: 10.1016/j.neuint.2010.06.021

    ×
  • zmniejsza poziom reaktywnych form tlenu, zapobiegając stresowi oksydacyjnemu
    8


    Zhang L, Yu H, Zhao X, Lin X, Tan C, Cao G, Wang Z. Neuroprotective effects of salidroside against beta-amyloid-induced oxidative stress in SH-SY5Y human neuroblastoma cells. Neurochem Int. 2010 Nov;57(5):547-55. doi: 10.1016/j.neuint.2010.06.021

    ×
  • zmniejsza ilość białka Tau, który obok Aβ stanowi kluczową zmianę w mózgach osób cierpiących na chorobę Alzheimera
    9


    Zhang B, Li Q, Chu X, Sun S, Chen S. Salidroside reduces tau hyperphosphorylation via up-regulating GSK-3β phosphorylation in a tau transgenic Drosophila model of Alzheimer’s disease. Transl Neurodegener. 2016;5:21

    ×
  • ogranicza uwalnianie cytochromu c do wnętrza komórki i osłabia aktywację kaspaz (hamuje rozpoczęcie kaskady śmierci komórki)
    10


    Cai L, Wang H, Li Q, Qian Y, Yao W. Salidroside inhibits H2O2-induced apoptosis in PC12 cells by preventing cytochrome c release and inactivating of caspase cascade. Acta Biochim Biophys Sin (Shanghai). 2008 Sep;40(9):796-802

    ×
  • znacznie obniża ekspresję i aktywność białka, które generuje powstanie toksycznej formy amyloidu beta – BACE1, zmniejsza tworzenie Aβ i ogranicza uszkodzenia powstające w chorobie Alzheimera
    11


    Li QY, Wang HM, Wang ZQ, Ma JF, Ding JQ, Chen SD. Salidroside attenuates hypoxia-induced abnormal processing of amyloid precursor protein by decreasing BACE1 expression in SH-SY5Y cells. Neurosci Lett. 2010;481(3):154–158

    ×
  • zwiększa fosforylację podjednostki receptora insuliny A (pIRA) i SIRT1, które usprawniają tworzenie się mitochondriów, co w konsekwencji usprawnia funkcjonowanie neuronów i funkcje poznawcze
    12


    Barhwal K, Das SK, Kumar A, Hota SK, Srivastava RB. Insulin receptor A and Sirtuin 1 synergistically improve learning and spatial memory following chronic salidroside treatment during hypoxia. J Neurochem. 2015;135(2):332–346

    ×
  • stymuluje neurogenezę (powstawanie nowych neuronów) poprzez aktywację białka cAMP (CREB)
    13


    Jin H, Pei L, Shu X, et al. Therapeutic intervention of learning and memory decays by salidroside stimulation of neurogenesis in aging. Mol Neurobiol. 2016;53(2):851–866

    ×
  • istotnie zmniejsza stan zapalny w mózgu poprzez obniżenie poziomu prozapalnych cytokin poprzez wpływ na szlak sygnałowy białek Rho / ROCK / NF-κB
    14


    Zhu L, Chen T, Chang X, et al. Salidroside ameliorates arthritis-induced brain cognition deficits by regulating Rho/ROCK/NF-κB pathway. Neuropharmacology. 2016;103:134–142

    ×
  • zmniejsza ilość powstałych w wyniku reakcji glikacji receptorów RAGE, których ilość istotnie rośnie wraz z rozwojem choroby Alzheimera. Reakcja glikacji jest procesem nieenzymatycznego dołączania reszt cukrowych do białek, zmieniając ich strukturę, funkcje i prowadząc do ich trwałych uszkodzeń. RAGE i produkty zawansowanej glikacji przyczyniają się istotnie do odpowiedzi zapalnej w mózgu
    15


    Zhang J, Zhen YF, Pu-Bu-Ci-Ren, Song LG, Kong WN, Shao TM, Li X, Chai XQ. Salidroside attenuates beta amyloid-induced cognitive deficits via modulating oxidative stress and inflammatory mediators in rat hippocampus. Behav Brain Res. 2013 May 1;244:70-81. doi: 10.1016/j.bbr.2013.01.037. Epub 2013 Feb 5

    ×

Ochrona komórek nerwowych

Rhodiola wykazuje bardzo silne działanie neuroprotekcyjne. Wynika ono głównie z zawartego w niej salidrozydu, który chroni komórki przed toksycznym działaniem szkodliwych substancji (np. glutaminianem – głównym neuroprzekaźnikiem pobudzającym, którego nadmiar prowadzi do zjawiska ekscytotoksyczności), usprawnia regenerację komórek nerwowych i korzystnie wpływa na osłonki mielinowe.

Mechanizm
  • poprzez aktywację ścieżki sygnałowej Notch oraz zwiększanie poziomu czynnika BDNF (ang. Brain Derived Neurotrophic Factor) znacznie przyspiesza procesy regeneracji w układzie nerwowym
    1,2


    Zhao HB, Ma H, Ha XQ, Zheng P, Li XY, Zhang M, Dong JZ, Yang YS. Salidroside induces rat mesenchymal stem cells to differentiate into dopaminergic neurons. Cell Biol Int. 2014 Apr; 38(4):462-71;
    Zhu L. P., Wei T. T., Gao J., et al. Salidroside attenuates lipopolysaccharide (LPS) induced serum cytokines and depressive-like behavior in mice. Neuroscience Letters. 2015;606:1–6

    ×
  • chroni komórki przed ekscytotoksycznością – nadmiernym wzbudzeniem komórek newowych przez kwas glutaminowy
    3


    Cao LL, Du GH, Wang MW. The effect of salidroside on cell damage induced by glutamate and intracellular free calcium in PC12 cells. J Asian Nat Prod Res. 2006;8(1–2):159–165

    ×
  • zmniejsza napływ jonów wapnia do komórki, dzięki czeu chroni neurony przed śmiercią
    3


    Cao LL, Du GH, Wang MW. The effect of salidroside on cell damage induced by glutamate and intracellular free calcium in PC12 cells. J Asian Nat Prod Res. 2006;8(1–2):159–165

    ×
  • atywuje prożyciową ściezkę sygnałową zależną od kinazy Akt i szlaku sygnałowego SIRT1/ NF-kB
    3


    Cao LL, Du GH, Wang MW. The effect of salidroside on cell damage induced by glutamate and intracellular free calcium in PC12 cells. J Asian Nat Prod Res. 2006;8(1–2):159–165

    ×
    . Białko SIRT-1 zaangażowane jest w ścieżki sygnałowe promujące długowieczność i witalność organizm
  • działa ochronnie na komórki nerwowe w stanie hipoglikemii (niedocukrzenia)
    4


    Yang X, Xu W, Zhao W, Zhao Y, Yang Y, Ling Y. Synthesis and neuroprotective effects of the fluorine substituted salidroside analogues in the PC12 cell model exposed to hypoglycemia and serum limitation. Chem Pharm Bull (Tokyo). 2013;61(11):1192-6

    ×
  • usprawnia mielinizację- regnerację komórek Schwanna, które umożliwiają prawidłowe przekazywanie informacji pomiędzy neuronami. Działanie to wynika z modulowania aktywności czynników odżywiających neurony (neurotroficznych) – BDNF, GDNF i CDNF oraz regulacji prożyciowych szlaków sygnałowych, np. PI3K
    5


    Liu H, Lv P, Wu H, et al. The Proliferation Enhancing Effects of Salidroside on Schwann Cells In Vitro. Evid Based Complement Alternat Med. 2017;2017:4673289

    ×

Działanie synergistyczne

Rhodiola + Ashwagandha

  1. Działanie neuroprotekcyjne, usprawniające funkcjonowanie mózgu :
  • wpływ na poziom BDNF
  • usprawnianie plastyczności mózgu i funkcji poznawczych
  • wspomaganie powstawania i regeneracji nowych neuronów
  • ochrona komórek nerwowych przed uszkodzeniem
  1. Wpływ na neuroprzekaźniki:
  • zwiększanie poziomu serotoniny
  1. Działanie zmniejszające uszkodzenia występujace w chorobie Alzheimera
  2. Działanie antystresowe – zmniejszanie uwalniania kortykosteroidów

Rhodiola + Cognizin

  1. Działanie neuroprotekcyjne, usprawniające funkcjonowanie mózgu:
  • usprawnianie plastyczności mózgu i funkcji poznawczych
  • wspomaganie powstawania i regeneracji nowych neuronów
  • ochrona komórek nerwowych przed uszkodzeniem
  1. Usprawnianie funkcji poznawczych, zapamiętywanie

Rhodiola + Bacopa Monnieri

  1. Działanie neuroprotekcyjne, usprawniające funkcjonowanie mózgu:
  • zwiększenie poziomu czynnika BDNF, stymulowanie powstawania nowych neuronów
  • usprawnianie plastyczności mózgu
  1. Wpływ na neuroprzekaźniki:
  • zwiększenie poziomu dopaminy i serotoniny – wpływ na nastrój, samopoczucie, motywację. Odsuwa uczucie zmęczenia
  1. Działanie zmniejszające uszkodzenia występujace w chorobie Alzheimera
  2. Usprawnianie funkcji poznawczych, poprawa pamięci
  3. Zmniejsza stan zapalny w mózgu
  4. Działanie antystresowe – zmniejszanie uwalniania kortykosteroidów
  5. Działanie przeciwdepresyjne
  6. Zmniejszenie stanu zapalnego w mózgu

Badania

Badanie przedstawiające wpływ Rhodioli na poczucie zmęczenia u studentów podczas długotrwałego wysiłku umysłowego spowodowanego sesją egzaminacyjną. Zobacz badanie
Badanie przeglądowe, zestawiające literaturę dotyczącą działania Rhodioli na aspekty wytrzymałości fizycznej i umysłowej, oraz zdrowia psychicznego. Zobacz badanie
Badanie przedstawiające wpływ Rhodioli na wytrzymałość umysłową u lekarzy pracujących na nocną zmianę. Zobacz badanie
Materiał opracowany przez:
dr Joanna Podgórska

Doktor nauk biologicznych w dyscyplinie biochemia (ze specjalnością neurochemia) Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Konsultant naukowy, autorka publikacji naukowych, popularno-naukowych, monografii, artykułów o tematyce medycznej i dietetycznej oraz materiałów edukacyjnych. Absolwentka Dietetyki Sportowej na Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie oraz studiów podyplomowych Akademii Leona Kozminskiego w Warszawie na kierunku Prowadzenie i Monitorowanie Badan Klininczych.

Adam Bartkiewicz

Absolwent Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, zainteresowany optymalizacją mózgu, biohackingiem i lifehackingiem. Wierzy, że zdrowe ciało i dobre życie zależą od zdrowia mózgu.

SPIS TREŚCI:
Wybierz substancję:
ALCAR
Aminokwas
Ashwagandha
Adaptogen
Bacopa monnieri
Adaptogen
Cognizin
CDP-cholina
Kurkumina
Adaptogen
L-teanina
Aminokwas
L-tyrozyna
Aminokwas
Lion's mane
Adaptogen
Reishi
Adaptogen
Rhodiola Rosea
Adaptogen