MENU

Rhodiola rosea

Nazwa: Różeniec górski, korzeń arktyczny

Klasa: adaptogen

Skąd: północna Europa i Azja (Rosja, góry Ałtaj)

Co to: wieloletnia roślina dwupienna z rodziny gruboszowatych, o drobnych, żółtych kwiatach, rosnąca na wysokościach 1000-5000 metrów npm . Nazwa pochodzi od różanego zapachu jej korzenia.

Właściwości: Stosowana tradycyjnie od tysięcy lat w medycynie chińskiej ze względu na swoje działanie adaptogenne, neuroprotekcyjne i przeciwutleniające. Zmniejsza zmęczenie – wykazuje działanie lekko stymulujące.

Skład surowca leczniczego: rozawiny, tyrozol, beta-sitosterol, salidrosyd

Mechanizmy neuroprzekaźnictwa: działa na zasadzie inhibitora MAO (oksydazy monoaminowej) – blokuje enzym rozkładający neuroprzekaźniki monoaminowe: serotoninę, dopaminę, epinefrynę – tym samym prowadząc do zwiększenia ich stężeń w mózgu.

Działa również jako inhibitor enzymu COMT (katecholo-O-metylotrasferaza), przez co stymuluje powstawanie dopaminy, noradrenaliny i adrenaliny. Ponadto ułatwiając prekursorom przenikanie przez barierę krew-mózg, usprawnia produkcję neuroprzekaźników.

Badania

Działanie neuroprotekcyjne

  1. Salidrozyd wykazuje właściwości przyspieszające procesy regeneracji w układzie nerwowym, co wiąże się z aktywacją ścieżki sygnałowej białka Notch oraz czynnika BDNF [1][2]
  2. R. rosea wykazuje działanie neuroprotekcyjne poprzez ochronę komórek przed ekscytotoksycznością – nadmiernym wzbudzeniem receptorów przez kwas glutaminowy- salidrozyd zmniejsza aktywację apoptozy, zmniejsza napłwy jonów wapnia do komórki, atywuje prożyciową ściezkę sygnałową zależną od kinazy Akt i szlaku sygnałowego SIRT1/ NF-kB [3]
  3. Salidrozyd działa ochronnie na komórki nerwowe w stanie hipoglikemii [4]
  4. Wpływ na mielinizcję (regenerację komórek Schwanna)- salidrozyd moduluje aktywność czynników neurotroficznych, w tym BDNF, GDNF i CDNF. Działa neuroprotekcyjnie poprzez regulację szlaków sygnalizacji kinazy PI3K / Akt i RAS-MAP [5]

 

Pamięć/ zdolności poznawcze/ działanie ochronne w chorobie Alzheimera

  1. Salidrozyd chroni komórki przed szkodliwym wpływem stresu oksydacyjnego, wywołanego działaniem toksycznej formy amyloidu beta (Aβ)

– zmniejsza poziomy Aβ w pierwotnych neuronach poprzez aktywację ścieżki sygnałowej PI3K / Akt / mTOR [6][7]

– salidrozyd znacząco osłabia indukowaną przez Aβ utratę żywotności komórek i apoptozę w sposób zależny od dawki. Mechanizmy neuronów chronionych przez salidrozyd przed stresem oksydacyjnym obejmują indukcję enzymów przeciwutleniających, tioredoksynę (Trx), oksygenazę hemową-1 (HO-1) i peroksiredoksynę-I (PrxI); obniżenie poziomu proapoptotycznego białka Bax i zwiększenie ekspresji białka antyapoptotycznego Bcl-X (L). Ponadto salidrozyd zależnie od dawki przywraca indukowaną przez Aβ utratę potencjału błony mitochondrialnej (MMP), jak również znacząco obniża poziom wewnątrzkomórkowych reaktywnych form tlenu (ROS) [8]

– ochronne działanie salidrozydu jest spowodowane zwiększeniem całkowitej ilości fosforylowanej formy kinazy GSK3β (p-GSK3β) i zmniejszeniem fosforylowanej formy białka Tau (p-tau) [9]

– salidrozyd istotnie zmniejsza poziom ROS poprzez zmniejszenie utlenienia lipidów (peroksydację) i powstawanie toksycznego malonodialdehydu i  aktywację enzymów antyoksydacyjnych [10]

– salidrozyd tłumi mitochondrialne uwalnianie cytochromu c do cytozolu (hamuje rozpoczęcie kaskady śmierci komórki) i osłabia aktywację kaspaz (białek proapoptotycznych) [10]

2. Rhodiola rosea wpływa na proces powstawania Aβ
– salidrozyd znacznie obniża ekspresję i aktywność białka o aktywności proteazy, które generuje powstanie toksycznej formy amyloidu beta – BACE1, zmniejsza generację Aβ [11]

3. Rhodiola rosea poprawia funkcje poznawcze

– salidrozyd istotnie zwiększa fosforylację podjednostki receptora insuliny A (pIRA) i SIRT1, które oddziaływują usprawniając biogenezę mitochondriów, a w konsekwencji funkcje poznawcze [12]

– salidrozyd stymuluje neurogenezę (powstawanie nowych neuronów) poprzez białko wiążące element odpowiedzi cAMP (CREB) w zakręcie zębatym starzejących się zwierząt [13]

– salidrozyd istotnie zmniejsza poziom stanu zapalnego w mozgu poprzez obniżenie poziomu prozapalnych cytokin poprzez wpływ na szlak sygnałowy białek Rho / ROCK / NF-κB [14]

salidrozyd zmniejsza ilość powstałych w wyniku reakcji glikacji receptorów RAGE, których ilość istotnie zwiększa się wraz z rozwojem choroby Alzheimera. Reakcja glikacji jest procesem nieenzymatycznego dołączania reszt cukrowych do białek, zmieniając ich strukturę, funkcje i prowadząc do ich trwałych uszkodzeń. RAGE i produkty zawansowanej glikacji przyczyniają się istotnie do odpowiedzi zapalnej w mózgu. [15] 

Depresja, stres

  1.  Rhodiola rosea może wywołać neuronalną proliferację komórek macierzystych w hipokampie, wpłynąć na ich jakość i przywrócić ich prawidłową ilość. [16]
  1. Kontrola poziomu neroprzekaźników
  • zawarte w Rhodiolaskładniki (głównie rozawiny i salidrozyd) hamują działanie enzymów rozkładających neuroprzekaźniki monoaminowe (dopamina, serotonina, norepinefryna, epinefryna, histamina). Enzymami tymi są MAO-A i MAO-B należące do grupy monoaminooksydaz [17]
  • Rhodiola działa również jako inhibitor enzymu COMT (katecholo-O-metylotrasferaza), przez co stymuluje powstawanie dopaminy, noradrenaliny i adrenaliny [18]

Ograniczenie aktywności tych enzymów przekłada się na wzrost stężenia neurotransmiterów, głównie serotoniny i dopaminy. Ma to z kolei korzystny wpływ na poprawę percepcji, funkcji kognitywnych, pamięci oraz na przyspieszenie procesu uczenia się.

  1. R. rosea może zmniejszać wywołane stresem i stanami depresyjnymi łaknienie– normalizuje zależność apetytu od wzbudzenia napięciowego
  • salidrozyd zmniejsza częstotliwość występowania epizodów kompulsywnego jedzenia poprzez hamujący wpływ a poziom kortykosteronu w osoczu krwi [19]
  • salidrozyd działa regulująco na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA) przez prawdopodobne odwrócenie nieprawidłowości funkcjonowania retikulum endoplazmatycznego ER. Aktywacja osi HPA stanowi kluczowy element w reakcji organizmu na stres. [20]

 

Układ sercowo-naczyniowy

  1. R. rosea wykazuje działanie kardioprotekcyjne poprzez chronienie komórek przed efektami stresu oksydacyjnego, np. w przypadku niedotlenienia komórek
  • salidrozyd znacząco osłabia indukowaną niedotlenieniem utratę żywotności komórek, martwicę komórek i apoptozę w sposób zależny od dawki Badania in vitro [21]  – salidrozyd zwiększa ekspresję białka HIF-1 alfa i indukuje jego translokację do jądra komórkowego. Zwiększa także poziom czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego  – VEGF  [21]

 

Analiza micromacierzy RNA Rhodiola Rosea

  • ekstrakt z Rhodiola rosea wpłynął na zmiany w poziomie ekspresji 1062 genów – analiza wykazała,  że najbardziej znaczące efekty Rhodiola są związane z układem sercowo-naczyniowym (72 geny), metabolicznym (63 geny), żołądkowo-jelitowym (163 geny), neurologicznym (95 genów), hormonalnym (60 genów), behawioralnym ( 50 genów) i zaburzeniami psychicznymi (62 geny)

 

Najbardziej znaczące zmiany dotyczyły:

  1. komunikacji między wrodzonymi i adaptacyjnymi komórkami odpornościowymi,
  2. sygnalizacji tlenku azotu (eNOS),
  3. zmienionej sygnalizacji komórek układu odpornościowego – limfocytów T i B
  4. sygnalizacji aksonalnej,
  5. sygnalizacji receptora sprzężonego z białkiem G,
  6. sygnalizacji receptora glutaminianu,
  7. sygnalizacji receptora efryny,
  8. mediacji cAMP [22]

Wykorzystanie efektu R. rosea w połączeniach z innymi związkami (adaptogenami)

Poprawa zdolności poznawczych:

  • Magnolia (Magnolia officinalis)
  • Gotu kola (Centella asiatica)

Zwiększenie wydolności organizmu:

  • Ashwagandha (Withania somnifera)
  • Żeń-szeń (Panax ginseng)

Wspomaganie terapii antydepresyjnej:

  • Brahmi (Bacopa monnieri)
  • Eleuthero (Eleutherococcus senticosus)

Właściwości kardioprotekcyjne:

  • Miłorząb (Ginkgo biloba)
  • Buzdyganek (Tribulus terrestris)

 

Źródła:

  1. Zhao HB, Ma H, Ha XQ, Zheng P, Li XY, Zhang M, Dong JZ, Yang YS.Salidroside induces rat mesenchymal stem cells to differentiate into dopaminergic neurons. Cell Biol Int. 2014 Apr; 38(4):462-71.
  2. Zhu L. P., Wei T. T., Gao J., et al. Salidroside attenuates lipopolysaccharide (LPS) induced serum cytokines and depressive-like behavior in mice. Neuroscience Letters. 2015;606:1–6.
  3. Cao LL, Du GH, Wang MW. The effect of salidroside on cell damage induced by glutamate and intracellular free calcium in PC12 cells. J Asian Nat Prod Res. 2006;8(1–2):159–165.
  4. Yang X, Xu W, Zhao W, Zhao Y, Yang Y, Ling Y. Synthesis and neuroprotective effects of the fluorine substituted salidroside analogues in the PC12 cell model  exposed to hypoglycemia and serum limitation. Chem Pharm Bull (Tokyo). 2013;61(11):1192-6.
  5. Liu H, Lv P, Wu H, et al. The Proliferation Enhancing Effects of Salidroside on Schwann Cells In Vitro. Evid Based Complement Alternat Med. 2017;2017:4673289.
  6. Zhang B, Wang Y, Li H, et al. Neuroprotective effects of salidroside through PI3K/Akt pathway activation in Alzheimer’s disease models. Drug Des Devel Ther. 2016;10:1335–1343.
  7. Jang SI, Pae HO, Choi BM, et al. Salidroside from Rhodiola sachalinensis protects neuronal PC12 cells against cytotoxicity induced by amyloid-beta. Immunopharmacol Immunotoxicol. 2003;25(3):295–304.
  8.  Zhang L, Yu H, Zhao X, Lin X, Tan C, Cao G, Wang Z. Neuroprotective effects of salidroside against beta-amyloid-induced oxidative stress in SH-SY5Y human neuroblastoma cells. Neurochem Int. 2010 Nov;57(5):547-55. doi: 10.1016/j.neuint.2010.06.021.
  9. Zhang B, Li Q, Chu X, Sun S, Chen S. Salidroside reduces tau hyperphosphorylation via up-regulating GSK-3β phosphorylation in a tau transgenic Drosophilamodel of Alzheimer’s disease. Transl Neurodegener. 2016;5:21.
  10. Cai L, Wang H, Li Q, Qian Y, Yao W. Salidroside inhibits H2O2-induced apoptosis in PC12 cells by preventing cytochrome c release and inactivating of caspase cascade. Acta Biochim Biophys Sin (Shanghai). 2008 Sep;40(9):796-802.
  11. Li QY, Wang HM, Wang ZQ, Ma JF, Ding JQ, Chen SD. Salidroside attenuates hypoxia-induced abnormal processing of amyloid precursor protein by decreasing BACE1 expression in SH-SY5Y cells. Neurosci Lett. 2010;481(3):154–158.
  12. Barhwal K, Das SK, Kumar A, Hota SK, Srivastava RB. Insulin receptor A and Sirtuin 1 synergistically improve learning and spatial memory following chronic salidroside treatment during hypoxia. J Neurochem. 2015;135(2):332–346.
  13. Jin H, Pei L, Shu X, et al. Therapeutic intervention of learning and memory decays by salidroside stimulation of neurogenesis in aging. Mol Neurobiol. 2016;53(2):851–866.
  14. Zhu L, Chen T, Chang X, et al. Salidroside ameliorates arthritis-induced brain cognition deficits by regulating Rho/ROCK/NF-κB pathway. Neuropharmacology. 2016;103:134–142
  15. Zhang J, Zhen YF, Pu-Bu-Ci-Ren, Song LG, Kong WN, Shao TM, Li X, Chai XQ. Salidroside attenuates beta amyloid-induced cognitive deficits via modulating oxidative stress and inflammatory mediators in rat hippocampus. Behav Brain Res. 2013 May 1;244:70-81. doi: 10.1016/j.bbr.2013.01.037. Epub 2013 Feb 5.
  16. Chen QG, Zeng YS, Qu ZQ, Tang JY, Qin YJ, Chung P, Wong R, Hägg U. The effects of Rhodiola rosea extract on 5-HT level, cell proliferation and quantity of neurons at cerebral hippocampus of depressive rats. Phytomedicine. 2009 Sep;16(9):830-8.
  17. van Diermen D, Marston A, Bravo J, Reist M, Carrupt PA, Hostettmann K. Monoamine oxidase inhibition by Rhodiola rosea L. roots. J Ethnopharmacol. 2009 Mar 18;122(2):397-401. doi: 10.1016/j.jep.2009.01.007. Epub 2009 Jan 9
  18. Blum K, Chen TJ, Meshkin B, Waite RL, Downs BW, Blum SH, Mengucci JF, Arcuri V, Braverman ER, Palomo T. Manipulation of catechol-O-methyl-transferase (COMT) activity to influence the attenuation of substance seeking behavior, a subtype of Reward Deficiency Syndrome (RDS), is dependent upon gene polymorphisms: a hypothesis. Med Hypotheses. 2007;69(5):1054-60. Epub 2007 Apr 30. PubMed PMID: 17467918
  19. Cifani C, Micioni Di B MV, Vitale G, Ruggieri V, Ciccocioppo R, Massi M. Effect of salidroside, active principle of Rhodiola rosea extract, on binge eating. Physiol Behav. 2010 Dec 2;101(5):555-62.
  20. Yang SJ, Yu HY, Kang DY, et al. Antidepressant-like effects of salidroside on olfactory bulbectomy-induced pro-inflammatory cytokine production and hyperactivity of HPA axis in rats. Pharmacol Biochem Behav. 2014;124:451–457.
  21. Zhang J, Liu A, Hou R, Zhang J, Jia X, Jiang W, Chen J. Salidroside protects cardiomyocyte against hypoxia-induced death: a HIF-1alpha-activated and VEGF-mediated pathway. Eur J Pharmacol. 2009 Apr 1;607(1-3):6-14.
  22. Panossian A, Hamm R, Wikman G, Efferth T. Mechanism of action of Rhodiola, salidroside, tyrosol and triandrin in isolated neuroglial cells: an interactive pathway analysis of the downstream effects using RNA microarray data. Phytomedicine. 2014 Sep 25;21(11):1325-48. doi: 10.1016/j.phymed.2014.07.008. Epub 2014 Aug 7. PubMed PMID: 25172797.